Het RTL-nieuws berichtte vandaag over de nieuwe metrolijn van Rotterdam naar Den-Haag. In het voorjaar heeft de RET het leermanagementsysteem Moodle ingezet om diverse doelgroepen, zoals bestuurders en cvl-bedienaars, via e-learning te trainen. Ook het afnemen van de toets gebeurde met Moodle, hoewel dit wel onder toezicht op het hoofdkantoor moest gebeuren. De RET-medewerkers moest zich namelijk wel eerst legitimeren, zodat men zeker weet wie de toets afneemt.

De e-learningmodules zijn ontwikkeld door VCC uit Haarlem en wij hebben Moodle geïmplementeerd.

Meer informatie over deze nieuwe metrolijn staat op deze pagina en hieronder een leuk filmpje over een testrit met de metrolijn.

Is een leertraject via het geven van een fysieke training effectiever dan via e-learning? Deze vraag zal waarschijnlijk door velen met een ‘ja’ worden beantwoord.

In het boek ‘Vertellen is nog geen trainen’ gaan Harold D. Stolovitch en Erica J. Keeps in of dit inderdaad zo is. Zij schrijven:

‘We vatten honderden onderzoeken even samen: de effectiviteit van de boodschap met als doel kennisoverdracht is niet gebonden aan de manier waarop de boodschap wordt overgebracht, maar aan de wijze waarop de boodschap zelf is vormgegeven’.

Het gaat de schrijvers erom dat de leerlingen worden getransformeerd met de nieuwe kennis. Om dit te bereiken moet je echt leerling- en resultaatgericht zijn en niet inhouds- of opleidersgericht, want dit laatste leidt vooral tot vertellen en overdracht. Je moet weten als ontwikkelaar/trainer hoe en waarom mensen leren en hoe het kan beklijven wat je de leerlingen hebt geleerd. Begin dus bij de lerende is het mantra van dit goed leesbare boek.

Ik ben blij dat de schrijvers de lerenden centraal stellen en vanuit daar het hele leertraject inrichten. Maar een grote uitdaging voor e-learningontwikkelaars want de meeste e-learningmodules zijn inhoudsgericht.

Samen met Diddo van Zand, algemeen directeur van Orga Toolkit, zijn wij door het Tijdschrift OnderwijsInnovatie geïnterviewd over het didactisch inzetten van e-learning. De inleiding van het artikel luidt als volgt:

Virtuele klaslokalen, social software, webcamtrainingen, wiki en self assessments. Allemaal instrumenten voor e-learning die in het bedrijfsleven volop gebruikt worden. Het onderwijs blijft daarbij een beetje achter. Is die voorzichtige houding terecht? Arnout Vree, medeoprichter van Avetica en Diddo van Zand, algemeen directeur van Orga Toolkit, laten in dit artikel hun licht schijnen over e-learning en de ontwikkelingen binnen het onderwijs.

Het decembernummer is zojuist verschenen en hieronder kunt u het artikel downloaden en lezen.

De TCG heeft een rekentoets rekenvaardigheid verpleegkundigen online gezet naar aanleiding van een onderzoek naar de rekenvaardigheid van verpleegkundigen. 43% scoorde een 5 of lager, valt te lezen op de site van www.onzezorg.net. Op zich geen opmerkelijke uitkomt. De meeste verpleegkundigen zijn vrouwen en deze groep is overal het algemeen beter in de talen dan in de beta-vakken. Zelf heb ik de toets ook gedaan en ik had de helft fout. Tijdens het maken van de toets vielen me wel een paar zaken op.

Ik wist niks van de volgende regels:

• 1% oplossing = 1 gram per 100 ml.
• 20 druppels = 1 ml.  (bij een waterige oplossing)
  Ik ga ervanuit dat verpleegkundigen hiervan wel op de hoogte zijn.

Aan het einde van toets kreeg ik alleen de uitslag, maar niet wat ik fout had gedaan. Jammer, zelfs bij een testje die als een marketingtooltje op de site staat, wil ik graag weten wat ik fout heb gedaan. Van fouten leren we namelijk het meeste. Altijd goede feedback geven is een basisregel in het onderwijs.

Naast de rekentoets kan je ook een korte demo zien hoe verhoudingen worden uitgelegd. Gezien de doelgroep zou ik een iets andere didactische aanpak kiezen. Eerst een voorbeeld uit de praktijk en daarna de berekening. Dan beklijft de uitleg van de berekening beter. En ik zou auditief en visueel combineren, zeker omdat we deze manier van les krijgen gewend zijn en het leereffect groter is.

Al met al denk ik dat het goed is dat er meer aandacht komt voor de rekenvaardigheden van verpleegkundigen, want 0,01 ml of 0,001 ml scheelt erg veel als het om een medicijn gaat. Daarom lijkt het me beter dat zulke e-learningmodulen gratis worden aangeboden, bijvoorbeeld op Permanente-educatie.nl.

Johan Cruijff staat bekend om zijn typische uitspraken, en deze is ook weer zo’n mooie, zeker na gisteravond…

Je moet schieten, anders kun je niet scoren

Zou dit ook gelden om e-learning als strategisch instrument in te zetten?

Op e-learning.nl staat het artikel “weg met leuk” van Erik Huisman. Veel e-learingmodulen zijn saai en de roep om leukere e-learningmodulen door zowel cursisten als e-learning professionals wordt telkens gehoord. Erik Huisman geeft in het artikel aan dat veel leerervaringen helemaal niet zo leuk zijn. en dat leren moet gebeuren in een veilige omgeving. Niks mis daarmee, alleen we blijven zitten met cursisten die leren via het internet gewoon niet leuk vinden. En is motivatie niet een van de randvoorwaarden om sowieso te kunnen leren?

Hoe komt het nu dat veel e-learningmodulen niet leuk (genoeg) zijn? Ik noem een paar redenen:

• Geen passie: een e-learningmodule mist een enthousiaste docent en als ik terugdenk aan mijn schooltijd, vond ik de lessen leuk waar een enthousiaste leraar voor de klas stond. Geen non-verbale communicatie dus
• Klik-maar-door-pagina’s: veel tekst met hier en daar een afbeelding, tussendoorvraagjes, en een filmpje. Teksten lezen vanaf een scherm is veel minder prettig dan van papier en daarbij worden de teksten vaker gescand dan gelezen.
• Individueel: alleen leren achter je computer, met een beetje geluk zit er ergens een forum in waar je kunt communiceren met anderen en met nog een beetje geluk wordt dit forum ook nog gebruikt ook.
• Eenrichtingsverkeer: veel e-learningmodulen gooien kennis over de schutting en het is je eigen verantwoordelijkheid dat je deze kennis ook opvangt en dus dat je wat leert. Zou deze passieve vorm van leren veel effect hebben? het boek rechtop: iets overdreven, maar veel e-learningmodulen zijn eigenlijk een kopie van het leerboek, maar dan in een e-learningmalletje gegoten. Het middel verandert van boek naar computer, maar de inhoud niet.
• Veel theorie: veel e-learningmodulen behandelen netjes de theorie van een bepaald onderwerp, maar veel cursisten denken vanuit de praktijk. Theorie staat te ver van hen af.
• 10% leren van wat we lezen: als we kijken naar hoeveel we leren bij welke activiteit van ons (zie afbeelding “How the brain learns” van David Sousa), dan leren we niet zoveel van lezen, maar 10%! Iedereen wil eigenlijk wel leren, maar als ik veel tijd stop en ik leer weinig, dan vind ik dat ook niet leuk…

Ik heb ook nog niet de graal gevonden, maar met bovenstaande punten in het achtergrond, kan ik e-learningmodulen ontwerpen die meer aansluiten bij de cursisten, want leren moet leuk zijn, ook via e-learning! Dat is mijn uitdaging.

In de automatiseringsgids van 7 december staat een uitgebreid artikel met als titel: “E-learning ontneemt docent status”. Het klassikale opleiding zou in z’n laatste levensfase zijn. Klanten en cursisten hebben geen behoefte aan tijdrovende groepstrainingen. Social software, e-learing 2.0 en blended learning eisen een steeds grotere rol op. Tot zover wat zinnen uit het artikel van E. Hartmann. Terecht wijst Hartmann op het feit dat er voldoende aandacht moet komen voor het veranderingsproces van de docent. Maar zo hard gaat het volgens mij niet. Ten eerste omdat inderdaad de docenten denken dat hun werk wordt afgenomen, ten tweede omdat nog niet alle managers de stap durven te zetten. Ten derde omdat nog veel cursisten liever achterover in hun stoel luisteren naar een docent dan dat ze achter hun computer vooral veel klikken. Dit is dan ook gelijk de vierde reden. De digitale les moet wel leuk zijn.

In het hele artikel lees ik bijna niets over de onderwijskundige kant van e-learning. Alleen dat je beter met e-learning kan inspelen op de verschillende leerstijlen (Kolb) van de cursisten en dat het leermoment dichter bij de leerbehoefte ligt. In het artikel worden de organisatorische en economische redenen vooral uitgelicht. Daar zitten overigens wel een paar opvallende bij die pleiten voor e-learning en social software

• het is moeilijk om goed gemotiveerde docenten en opleiders te vinden en te behouden;
• De groep tot 55 jaar met een MBO- of HBO-niveau pakt kennis en inzicht bij voorkeur fragmentarisch op (ze behoren al tot de ZAP-generatie);
• op besloten netwerkplatforms deel je met collega’s specifieke werkervaring en persoonlijke belevenissen. Deze informele vorm van kennismanagement levert een belangrijke bijdrage aan het snel en effient werken.

Als laatste stelt hij dat de impact van het online leren vooral educatieve uitgevers en traditionele opleidingsbureaus slecht nieuws is.

Zelf ben ik vooral benieuwd naar de didactische mogelijkheden van e-learning en social software. Maar in een automatiseringsgids hoef ik dit ook niet zo snel te verwachten. Ben al blij dat ze aan e-learning aandacht besteden, want dat was al een tijdje geleden.

Ik ben bezig met onze nieuwe website. We krijgen een nieuwe lay-out en dan is het ook een mooi moment om teksten eens goed onder de loep te nemen. Ik twijfelde om onderstaand artikel op te nemen in de nieuwe site. Je kan wel heel veel op je site gaan neerkwakken, maar dat heeft ook geen zin. Bezoekers moeten niet ontmoedigd raken door de vele webpagina’s en menu-items. Vandaar dat ik hem hier maar plaats. Het is een eenvoudig artikel, maar nog steeds van kracht!

- – - – - – - – - -

Er zijn veel elementen die een rol spelen bij het integreren van e-learning in een organisatie. Welke zijn relevant en hoe zorgen we voor een balans. Dit artikel doet een aanzet om op deze vragen antwoorden te vinden.

Onmisbaar
De computer is onmisbaar geworden in elke organisatie omdat hij handelingen sneller en beter kan verrichten dan wij. Dus we kunnen effectiever en effienter werken door middel van de computer. Dus waarom ook niet de computer gebruiken tijdens het opleiden van mensen. Dit moet dan ook beter en goedkoper kunnen dan nu het geval is. Dit gebeurt al in beperkte mate, maar deze ontwikkeling verloopt trager dan men had verwacht. Waarom? Veel gehoorde argument is dat de computer nooit een docent kan vervangen. Klopt, een docent is een mens en een computer is een stom apparaat wat alleen maar doet waar hij opdracht toe krijgt. Daarnaast is leren ook een sociale bezigheid.

Hulpmiddel
De kracht van de computer komt pas tevoorschijn als hij op de juiste manier wordt ingezet, namelijk als hulpmiddel. Als we bij dit ICT-hulpmiddel ook nog het gebruik van internet optellen, komen we uit bij e learning; leren met behulp van internettechnologie.
Maar een leertraject zal (vrijwel) nooit geheel via de computer gevolgd kunnen worden. Er zullen meerdere methoden gebruikt moeten worden om de leerdoelen te kunnen behalen. Daarom spreken we ook van blended-learning, een mix van leermethoden, waaronder e learning.
De mate waarin e-learning ingezet kan worden hangt af van de doelstellingen van het leertraject en de didactische werkvormen. Veel theorie of juist veel praktijkoefeningen, veel videomateriaal of alleen maar teksten, veel meningvorming of juist niet, samenwerken of niet. Het is de docent die de leerlijnen uitzet en de werkvormen bepaald.

4 elementen
Bij het integreren van E-learning moeten de volgende elementen in balans zijn:

* Visie op leren
* Content
* Training & Begeleiding
* Techniek

Hieronder worden de elementen verder uitgewerkt.

Visie
Hoe kijkt uw organisatie tegen leren aan? Welke methoden worden gebruikt om medewerkers op te leiden? Hoe belangrijk is kennisontwikkeling in uw organisatie om meer klantenbinding op te bouwen? Welke organisatiedoelstellingen zijn er en welke leertrajecten zijn nodig om deze te bereiken? Aan welke doelgroep moet kennis overgedragen worden?
Antwoorden op deze vragen geven de richting aan hoe leerprocessen worden georganiseerd, welke middelen worden ingezet en welke plaats e learning krijgt. Uiteraard zal het management een duidelijke stempel hierin hebben en ook sturing hieraan moeten kunnen geven.

Content
Met content bedoelen we de leerinhoud, lesstof. Dus, teksten, afbeeldingen, video’s, opdrachten en toetsen zijn nodig. Dit is niets nieuws. Het enige verschil is dat bij e learning de content digitaal beschikbaar is. Wat blijft is dat de docent bepaalt hoe het wordt ingezet.
Een drempel bij de invoering van e learning is het beschikbaar zijn van voldoende digitale content. Er zijn gelukkig voldoende mogelijkheden. Veel documenten zijn al in Word-, of PDF-formaat en er zijn auteursprogramma’s waarmee, zonder technische kennis, digitale lessen mee gemaakt kunnen worden. Ook zijn programma’s waarmee digitale toetsen gemaakt kunnen worden.
Omdat content erg belangrijk is in een leertraject moet hieraan veel aandacht aan geschonken worden.

Training & begeleiding
Bij het implementeren van e-learning zal expliciet aandacht aan de cursisten besteed moeten worden. Zijn de computer-vaardigheden op voldoende peil, kan iedereen met de muis en het internet omgaan? Hoe werkt de e learningtoepassing precies? Dit zal vaak in een regulier leertraject aangeboden moeten worden. Uiteraard zijn dit eenmalige trainingen.
Ook voor docenten is het inzetten van ICT in het leerproces iets nieuws. De rol van docent verandert namelijk iets. Van een leidende rol in een reguliere les naar een meer begeleidende rol tijdens een traject met e learning. Een onderwijskundig ICT-adviseur kan docenten begeleiden bij het integreren van ICT in het leerproces en de veranderende rol van de docent.

Techniek
Over de techniek is het niet moeilijk om hele boekwerken aan te wijden. Allerlei verschillende afkortingen, internationale standaarden en getallen over de performance van de server en de internetverbinding vliegen over tafel. Niet-technische mensen geven vaak aan dat het over leren gaat en niet over de e van e learning. Gelijk hebben ze. Maar de techniek moet wel in orde zijn, anders valt er niets te leren.
De beste oplossing voor de techniek blijkt via een ASP-model te zijn. Het systeembeheer van de organisatie wordt niet belast met extra beheer, want er draait een webserver bij een hostingprovider en is altijd toegankelijk. De cursist hoeft alleen maar te zorgen voor een internetverbinding en een browser. Dit is in deze tijd (bijna) geen probleem meer.

Balans
Aan alle 4 de elementen moet in de juiste verhouding aandacht besteedt worden. Net zoals bij het maken van een soep. Niet teveel zout en vermicelli, voldoende water en lekker veel soepgroenten. De combinatie bepaalt de smaak van de soep.
Elke organisatie is anders en de leertrajecten verschillen van elkaar. Daarom is het verstandig om in een pilot de juiste balans te gaan vinden.

Op het VAL-congres in Amsterdam vond ik één ontwikkeling ook nog interessant. Namelijk dat e-learning, kennismanagement en verandermanagement steeds meer naar elkaar groeien. Van de eerste twee domeinen had ik die indruk al een tijdje, maar dat verandermanagement was nieuw voor mij. Maar als ik er zo mijn gedachten over laat gaan, is het eigenlijk ook wel logisch. De nieuwe manieren van leren en kennis delen is niet alleen een kwestie van techniek, maar vooral een verandering in ons denken over leren en kennis delen. En dat vergt veel meer tijd en energie.

Op de weblog van Wilfred Rubens las ik het bericht dat op Google de zoekterm Moodle 2x zo vaak gebruikt wordt als e-learning. Met mijn bedrijf Avetica sta ik met de zoekterm Moodle op de 1e pagina bij Google , met de zoekterm e-learning moet ik flink bladeren om een link naar mijn bedrijf te vinden. Dus wat mij betreft: blijf zoeken op Moodle!