Het artikel Weblogs didactisch verkeerd gebruiken van Wilfred Rubens gaat in op vijf didactische vergissingen die Ruth Reynards noemt bij het inzetten van weblogs in het onderwijs:

• Weblogs worden niet in de juiste context ingezet.
• De verwachte leerresultaten zijn onduidelijk. Zowel voor de docent als voor de lerende.
• De omgeving wordt misbruikt.
• De wijze van beoordelen is niet passend.
• Lerenden hebben onvoldoende tijd om te bloggen.

Wilfred sluit het artikel af met:

Je hoeft als docent niet met weblogs aan de slag. Maar als kritisch denken en zelfreflectie belangrijk zijn, dan is een weblog een heel handig medium. En ik heb het dan niet over zelfreflectie op het persoonlijk functioneren. Dat zou wat mij betreft niet ethisch zijn, en dus ook een vorm van misbruik van de omgeving. Voor dergelijke vormen van zelfreflectie hebben we namelijk het elektronisch portfolio.

Op zich is dit niet verkeerd, maar een weblog kan een zeer handige functie zijn binnen een elektronisch portfolio. De bijdragen die een student levert, moet alleen niet zichtbaar zijn voor de hele wereld. Als ik denk aan de mogelijkheden van Elgg, welke ook ingezet wordt als elektronisch portfolio, dan kan je voor elke bijdrage bepalen wie deze ziet: iedereen, alleen ingelogde gebruikers, een bepaald community of alleen jezelf.

Daarmee is het niet óf een weblog óf een elektronisch portfolio, maar beiden in één systeem. Zo moet bijvoorbeeld in het ontwikkelportfolio voor Kweekvijvertrajecten de cursisten bewijzen in hun portfolio dat zij competent zijn, en m.b.v. de weblog reflecteren zij op het leerproces. Bij elke bijdrage, weblog of document, geven zij aan wie dit mag zien.

Er worden heel wat trainingen (en curssusen en opleidingen) verzorgd. De evaluaties zijn meestal positief, want de broodjes, koffie en cursusleider waren allemaal oke, de sfeer was gezellig en we hebben nog wat geleerd ook…

Terecht wordt in “Leren in organisaties”, april 2008 afgevraagd waarom trainingen niet effectief zijn. Wat is het rendement van een training? Dit is natuurlijk lastig om te meten, maar er zijn wel mogelijkheden om het in ieder geval inzichtelijk te maken. Niet in cijfers, want dat zegt niet zoveel. Een voorbeeld toen ik zelf les gaf op de basisschool: een leerling heeft op het rapport voor hoofdrekenen een 7,5. Een ruime voldoende. Maar heeft deze leerling dit met twee vingers in de neus gedaan of heeft de leerling heel hard geoefend om vanaf een 6,5 op het vorige rapport een heel punt hoger te scoren op dit rapport. In het laatste geval heeft de leerling veel meer geleerd en niet alleen hoofdrekenen, maar ook bijvoorbeeld doorzettingsvermogen. Het leerproces is dus eigenlijk interessanter dan het eindresultaat.

Om leerresultaten na een training inzichtelijk te maken zijn verschillende mogelijkheden, maar eigenlijk gaat het erom dat de cursist expliciet zijn (/haar) leerervaringen verteld in combinatie met zijn praktijk. Door dit te vertellen, of nog beter, op te schrijven, wordt de cursist gedwongen goed na te denken wat hij opschrijft en dus zorgvuldiger en nauwgezetter zijn toegepaste kennis en ervaring deelt

Mogelijkheden voor deze vorm van kennis delen zijn:
- presentatie aan de collega’s
- artikel schrijven
- wiki aanvullen
- weblog bijhouden
Deze laatste mogelijkheid wordt nog heel weinig toegepast. Jammer is dat, want het leerproces van een cursist wordt dan pas echt inzichtelijk. Daarnaast is het schrijven van een weblog geen eenmalige actie, wat leren ook niet is. Tel daarbij ook dat medecuristen en collega’s de weblogs kunnen lezen en erop kunnen reageren. Dit laatste is belangrijk, want reacties zetten de cursist weer aan het denken en dus aan het leren. Zie ook mijn andere bijdrage over de didactiek van webloggen.

Het gebruik van weblogs in organisaties is een praktische en krachtige manier om kennismanagement en de leerontwikkeling van medewerkers inhoud te geven. Alleen de drempel van regelmatig bloggen en je kennis en ervaringen durven te delen moet nog genomen worden…

Vanmorgen heb ik de koopwijzer (feb 08) van Kennisnet goed doorgelezen, want hij gaat over elektronische leeromgevingen (ELO). Als Moodle expert heb ik natuurlijk gelijk gezocht naar Moodle. Maar deze is niet meegenomen in de 8 ELO’s die onderzocht zijn. Typisch, want in een onderzoek bij 129 respondenten uit het voortgezet en basisonderwijs komt Moodle uit in de top 3 van meeste gebruikte ELO’s. Wel wordt een ELO besproken die maar op één school in Nederland wordt gebruikt…
Waarop de keuze van de besproken acht ELO’s is gebaseerd, wordt niet verteld.

Dan de tweede gemiste kans. Techniek krijgt weer meer aandacht dan didactiek. Er is gekeken naar gebruiksgemak, technische mogelijkheden en flexibiliteit. Hoewel in de inleiding van de koopwijzer staat dat een ELO moet passen binnen het didactisch model van de school, komt dit amper terug in de beschrijvingen van de diverse ELO’s.  Zelfs in de checklist voor managers staat de didactiek ergens tussen haakjes geplaatst. Er is nog een lange weg te gaan, ook voor Kennisnet…

De meningen lopen uiteen over bloggen. In ieder geval groeit het aantal weblogs enorm. Via Jan van den Berge kwam ik uit op dit filmpje waarin bloggen wordt uitgelegd in “plain English”. Eerder schreef ik al over soortgelijke fimpjes over wiki en RSS.

Het filmpje is bedoeld om weblogs uit te leggen. Halverwege gaan ze in op het belangrijkste: wat doe je ermee? Naast het lezen van elkaars weblogs, kan je reageren op elkaar en linken naar elkaar. Wilfred Rubens heeft onlangs een goede presentatie gehouden over de didactiek van weblogs (en wiki’s). Hij geeft de volgende didactische argumenten voor leren met behulp van weblogs:

• Informatie, kennis en ervaringen met anderen te delen (uitdragen). Ook als docent.
• Leggen van relaties tussen (bijdragen van) verschillende personen, sociale interactie. Ook van externen!
• Meerdere perspectieven van een onderwerp komen aan bod
• Online redeneren stimuleren.
• Expliciet werken aan schrijfvaardigheden.
• Persoonlijk karakter stimuleert deelname.
• Japans-Taiwanees onderzoek: studenten prefereren weblogs boven ELO
• Bijdragen (de reacties er op en de relaties met andere bijdragen) analyseren.
• Geven van feedback.
• Reflecteren op het eigen leren (bijv. als digitale portfolio’s).
• Eigen kennis op peil houden (informeel leren).

Op de site van webdidactiek.kennisnet.nl staat het volgende: “Het nieuwe leren is gekoppeld aan mogelijkheden die ict biedt”. Dat zou betekenen dat, omdat het technisch gezien kan, moeten we ook het leren maar vernieuwen. Geredeneerd dus vanuit de techniek.

Vandaag las ik op de de weblog van Hogeschool Domstad een veel betere visie op het nieuwe leren.

Het ‘nieuwe’ leren is geen “vondst”, maar een antwoord op de vraag van een ander soort lerende, het antwoord op een noodzaak. Daar komt veel ict en media-toepassing bij kijken: of dat nu binnen het flexibel – blended leren is, of rond het inzetten van alle nieuwe digitale mogelijkheden.

De leerling/student verandert! Het nieuwe leren, nu geredeneerd vanuit de didactiek.