Afgelopen maandag heb ik in Zoetemeer van Rene Jansen een presentatie gehoord over de zakenlijke mogelijkheden van sociale netwerken. In een rap tempo presenteerde hij de ontwikkelingen van vroeger tot nu om de opkomst van de sociale netwerken te verklaren. Ook liet hij voorbeelden zien van sociale netwerken die nu binnen organisatie draaien, zoals Plein66 van de D66. Doorzoekend op de site van zijn bedrijf Winkwaves, kwam ik op het artikel “De menselijk maat in kennismanagement“. Vooruitlopend op het onderwerp van de sociale netwerken, behandeld Rene Jansen in dit artikel de wiki’s als platform voor kennisdeling. Wat ik nog niet wist, is dat er een afkorting van wiki bestaat, namelijk “what I know is”. Op de Nederlanse pagina op wikipedia staat dit niet vermeld, wel op de Engelse. Daar staat het volgende:

“Wiki” (/wiːkiː/) is a Hawaiian word for “fast”. “Wiki Wiki” is a reduplication. “Wiki” can be expanded as “What I Know Is,” but this is a backronym.

Deze afkorting geeft heel precies aan wat je met een wiki kan doen: het beschrijven van feitelijke informatie. Procedures, informatie van je concurrenten, productinformatie en nuttige links zijn de meeste zaken die ik ook tegen kom bij mijn klanten die wiki’s inzetten als onderdeel van hun kennismanagement.

Uiteraard pleit Rene Jansen voor kennismanagement via sociale netwerken, omdat dat juist meer de menselijke kant benadrukt van kennis. Het sociale gedrag van gebruikers moet uitgangspunt zijn voor kennisdeling. Winkwaves heeft eigen software ontwikkeld, wat er mooi en goed uitziet. Maar met de nieuwe versie van Elgg 1.1 hebben ze er een stevige concurrent bij uit de open source communitie.

Competentiegericht opleiden, een veelgebruikte term. Hoe geven we dit vorm via e-learning?

Ik ben een paar jaar geleden een landelijke opleiding tegengekomen die voorop met deze vorm van opleiden, maar een (zeer bekende) e-learningomgeving had die niet gebaseerd is op de sociaal-constructivistische manier van leren die nodig is bij competentiegericht opleiden. Daarnaast werd deze e-learningomgeving ook nog eens zeer beperkt gebruikt; documentje delen en een nieuwsberichtje plaatsen. Zonde van het (overheids)geld.

Het blijkt moeilijk om echt die principes door te voeren in een opleiding en daarbij de juiste e-learningomgeving bij te zoeken. Moodle voldoet zeer goed aan de principes van het sociaal-constructivisme. Maar voor de kweekvijvertrajecten, welke in de regio Dordrecht opgezet worden, heb ik toch duidelijk Elgg geadviseerd. Een stap verder dus om de e-learningomgeving aan te laten sluiten bij de visie op leren.

Wat is een kweekvijvertraject? Deze trajecten beogen enerzijds het potentieel van mogelijke leidinggevenden zichtbaar te maken, anderzijds leerkrachten de mogelijkheden te bieden om te overwegen een functie als leidinggevende in het onderwijs te realiseren. Een kweekvijvertrajecten omvat 1 jaar met een 9-tal bijeenkomsten van elk een dag door het jaar heen.

Middels Elgg worden de deelnemers gestuurd en gecoached door de docent. De deelnemers moeten zelf aantonen dat zij zich ontwikkelen en competent zijn in hun ontwikkelportfolio. De coach kan direct feedback geven op het uitwerken van de opdrachten door de deelnemers. De deelnemers zelf kunnen direct hun resultaten tonen en eventuele vragen stellen aan mededeelnemers of aan de docent. Reflecteren, presenteren, reageren en delen zijn de kernactiviteiten van de opleiding en Elgg ondersteunt dit naadloos.

In september 2008 start de eerste groep leerkrachten. Ik zal dus hier nog regelmatig terugkomen op deze leuke en innovatieve leertraject.

Vandaag heb ik een leuk en goed gesprek met een klant, tevens oud-collega van de onderwijsbegeleidingsdienst. Hij gaat een opleiding verzorgen voor leerkrachten die zich willen ontwikkelen tot (midden)manager. Centrale vraag was: voldoet een ELO (Blackboard, Moodle…) aan de wensen bij deze opleiding? In de opleiding staat centraal:

• jezelf ontwikkelen
• werken aan je competenties
• eigen verantwoordelijkheid
• laten zien/bewijzen dat je competent bent

Al snel waren we er uit dat een ELO niet voldoet. Deze is namelijk cursusgericht en hij zocht iets anders. Ik heb hem toen verteld over Elgg en de principes waarop is opgebouwd en de manier waarop het beste zijn opleiding, ondersteund met Elgg, vormgegeven kan worden. Zijn conclusie: ik verwoordde eigenlijk zijn gedachten. Altijd leuk om te horen. Is marketing niet aansluiten bij de behoefte van de klant…

Op de weg naar huis, zat ik verder te denken. Welke (domein)naam geef je zoiets? Toch hoefde ik niet lang te zoeken, want hij had het telkens over portfolio’s en jezelf ontwikkelen, dus: ontwikkelportfolio.

Op de site van Digitale Didactiek staat het volgende geschreven over het ontwikkelportfolio:

Het ontwikkelportfolio. Dit is vooral bedoeld om de eigenaar van het portfolio (dat kan de student zijn, maar bijvoorbeeld ook een docent) een middel te geven om de eigen (professionele) ontwikkeling zichtbaar te maken. In een ontwikkelportfolio is het erg belangrijk dat de eigenaar reflecteert op de elementen die hij laat zien in dat portfolio. Het ontwikkelportfolio schrijf je dus vooral voor jezelf, waarbij een begeleider helpt bij het reflecteren op dat portfolio. Veelal bepaalt de eigenaar van het ontwikkelportfolio zelf wat hij in het portfolio opneemt.

Ontwikkelportfolio.nl is inmiddels vastgelegd, nu nog Elgg installeren. Gelukkig is Elgg 1.0 eergisteren uitgekomen.

Elgg heeft een prijs gekregen voor “best open source sociale networking platform“. Over Elgg wordt gezegd:

You won’t find an open source version of MySpace, but even at the current .92 version, Elgg comes darn close. So why would you even want to create smaller communities? Simple: While Elgg lets corporations, governments, and schools quickly establish blogs, the system’s collaborative features encourage building communities of users with shared interests. Other Elgg fine points include podcast support, file repositories, user profiles, RSS aggregator, and branding features. Significantly, the software integrates with other IT systems and provides OpenID authentication. Developers can add specific functions using an open API.

Deze prijs is op basis van Elgg 0.9.2 (huidige versie). Op 18 augustus 2008 is de officiele release van Elgg 1.0, dus het kan alleen maar nog beter worden!

Ik zie een aantal nadelen van de manier waarop veel trainingen (of cursussen) worden gegeven:
De cursusleider gooit veel (theoretische) kennis “over de schutting” in de hoop dat de cursisten deze allemaal opvangen. Vergelijk dit met een spons waar je een emmer water overheen gooit… en je weet hoe ik hierover denk.

Iedereen roept wel om de kennis in de praktijk toe te passen, want dan leer je het pas echt! Helemaal mee eens, maar deze transfer is vaak nog heel lastig. Daarbij komt dat de dagen na de training de mailbox nog steeds vol is en veel afspraken gepland staan. Er wordt niet of te weinig de tijd genomen om het geleerde werkelijk uit te proberen, want de dagelijkse praktijk roept. En als je dan in de weken na de training het geleerde wel gaat toepassen, leer je wel wat, maar het leerresultaat blijft magertjes. Zonde van de dure training.

Hoe kan dit toch verbeterd worden? Hoe krijgen we die leeropbrengsten van de cursisten omhoog?

Ten eerste door de training te zien als een klein onderdeel van het totale leertraject. Vooral na de training zal frequent het geleerde in de praktijk moeten worden gebracht en hierover moet gereflecteerd worden. Door hierover na te denken en dit op te schrijven komt er een leerproces op gang die vele voordelen heeft, namelijk:

• de leeropbrengsten zijn hoger (omdat er met meer tijd en aandacht over de leerstof nagedacht wordt)
• de reflectiebijdragen zijn voor andere cursisten, collega’s of managers inzichtelijk en er kan op gereageerd worden wat weer tot denken aanzet.

Schrijven, reflecteren, reageren op anderen is goed mogelijk door te bloggen. Er is voldoende software (o.a. Elgg) waarmee eenvoudig een intern weblog opgezet kan worden om de leerprocessen expliciet te maken.

Bijkomend voordeel: een (intern) weblog is ook uitstekend in te zetten als kennismanagementsysteem.

Elgg is een persoonlijke leeromgeving, of  “a sociale networking platform”. Ze hebben een nieuwe functionaliteit ingebouwd, namelijk Presentation. Je eigen werk presenteren op het internet met commentaar en feedback, is dus een e-portfolio. In deze (engelse) video wordt dit toegelicht.

Er is voor Moodle ook een plug-in geschreven, om bijvoorbeeld ingeleverde opdrachten vanuit Moodle rechtstreeks te plaatsen in Elgg. Een voorbeeld kan je bij deze Moodle-cursus bekijken.

De afgelopen weken heb ik meegewerkt aan de website en de online community van Stichting Breinlink. Deze stichting wil “de dialoog stimuleren tussen cognitieve (neuro)wetenschappers en de beroepsgroep die zich bezighoudt met het opleiden en ontwikkelen van mensen. Dat biedt de mogelijkheid leertrajecten binnen organisaties nog beter op te zetten en uit te voeren. En vooral: betere resultaten te boeken“. De online community hebben we gecreëerd met Elgg.

Dit programma omschrijft zichzelf als: “Elgg is an open source social networking platform based around choice, flexibility and openness: a system that firmly places individuals at the centre of their activities“. De mogelijkheden van Elgg verschillen niet zoveel van bijvoorbeeld Hyves, alleen is Elgg meer op leren gericht dan op fun. De nadruk ligt op de weblogs, het geven van reacties, netwerken, en het verzamelen van allerlei nieuwsbronnen via RSS.

Op 12 mei zijn op de conferentie “It’s all in the Brain” de sites officieel in gebruik genomen. Wat ik goed vind, dat de initiatiefnemers van Breinlink verder wilde kijken dan alleen maar het installeren van een forum. Als je kennis wilt delen en creeren en je wilt werken vanuit de principes van Breincentraal leren, dan is Elgg de juiste keuze. Bij Elgg staat jij als persoon centraal en niet een cursus.