Het artikel Weblogs didactisch verkeerd gebruiken van Wilfred Rubens gaat in op vijf didactische vergissingen die Ruth Reynards noemt bij het inzetten van weblogs in het onderwijs:

• Weblogs worden niet in de juiste context ingezet.
• De verwachte leerresultaten zijn onduidelijk. Zowel voor de docent als voor de lerende.
• De omgeving wordt misbruikt.
• De wijze van beoordelen is niet passend.
• Lerenden hebben onvoldoende tijd om te bloggen.

Wilfred sluit het artikel af met:

Je hoeft als docent niet met weblogs aan de slag. Maar als kritisch denken en zelfreflectie belangrijk zijn, dan is een weblog een heel handig medium. En ik heb het dan niet over zelfreflectie op het persoonlijk functioneren. Dat zou wat mij betreft niet ethisch zijn, en dus ook een vorm van misbruik van de omgeving. Voor dergelijke vormen van zelfreflectie hebben we namelijk het elektronisch portfolio.

Op zich is dit niet verkeerd, maar een weblog kan een zeer handige functie zijn binnen een elektronisch portfolio. De bijdragen die een student levert, moet alleen niet zichtbaar zijn voor de hele wereld. Als ik denk aan de mogelijkheden van Elgg, welke ook ingezet wordt als elektronisch portfolio, dan kan je voor elke bijdrage bepalen wie deze ziet: iedereen, alleen ingelogde gebruikers, een bepaald community of alleen jezelf.

Daarmee is het niet óf een weblog óf een elektronisch portfolio, maar beiden in één systeem. Zo moet bijvoorbeeld in het ontwikkelportfolio voor Kweekvijvertrajecten de cursisten bewijzen in hun portfolio dat zij competent zijn, en m.b.v. de weblog reflecteren zij op het leerproces. Bij elke bijdrage, weblog of document, geven zij aan wie dit mag zien.

Competentiegericht opleiden, een veelgebruikte term. Hoe geven we dit vorm via e-learning?

Ik ben een paar jaar geleden een landelijke opleiding tegengekomen die voorop met deze vorm van opleiden, maar een (zeer bekende) e-learningomgeving had die niet gebaseerd is op de sociaal-constructivistische manier van leren die nodig is bij competentiegericht opleiden. Daarnaast werd deze e-learningomgeving ook nog eens zeer beperkt gebruikt; documentje delen en een nieuwsberichtje plaatsen. Zonde van het (overheids)geld.

Het blijkt moeilijk om echt die principes door te voeren in een opleiding en daarbij de juiste e-learningomgeving bij te zoeken. Moodle voldoet zeer goed aan de principes van het sociaal-constructivisme. Maar voor de kweekvijvertrajecten, welke in de regio Dordrecht opgezet worden, heb ik toch duidelijk Elgg geadviseerd. Een stap verder dus om de e-learningomgeving aan te laten sluiten bij de visie op leren.

Wat is een kweekvijvertraject? Deze trajecten beogen enerzijds het potentieel van mogelijke leidinggevenden zichtbaar te maken, anderzijds leerkrachten de mogelijkheden te bieden om te overwegen een functie als leidinggevende in het onderwijs te realiseren. Een kweekvijvertrajecten omvat 1 jaar met een 9-tal bijeenkomsten van elk een dag door het jaar heen.

Middels Elgg worden de deelnemers gestuurd en gecoached door de docent. De deelnemers moeten zelf aantonen dat zij zich ontwikkelen en competent zijn in hun ontwikkelportfolio. De coach kan direct feedback geven op het uitwerken van de opdrachten door de deelnemers. De deelnemers zelf kunnen direct hun resultaten tonen en eventuele vragen stellen aan mededeelnemers of aan de docent. Reflecteren, presenteren, reageren en delen zijn de kernactiviteiten van de opleiding en Elgg ondersteunt dit naadloos.

In september 2008 start de eerste groep leerkrachten. Ik zal dus hier nog regelmatig terugkomen op deze leuke en innovatieve leertraject.

Vandaag heb ik een leuk en goed gesprek met een klant, tevens oud-collega van de onderwijsbegeleidingsdienst. Hij gaat een opleiding verzorgen voor leerkrachten die zich willen ontwikkelen tot (midden)manager. Centrale vraag was: voldoet een ELO (Blackboard, Moodle…) aan de wensen bij deze opleiding? In de opleiding staat centraal:

• jezelf ontwikkelen
• werken aan je competenties
• eigen verantwoordelijkheid
• laten zien/bewijzen dat je competent bent

Al snel waren we er uit dat een ELO niet voldoet. Deze is namelijk cursusgericht en hij zocht iets anders. Ik heb hem toen verteld over Elgg en de principes waarop is opgebouwd en de manier waarop het beste zijn opleiding, ondersteund met Elgg, vormgegeven kan worden. Zijn conclusie: ik verwoordde eigenlijk zijn gedachten. Altijd leuk om te horen. Is marketing niet aansluiten bij de behoefte van de klant…

Op de weg naar huis, zat ik verder te denken. Welke (domein)naam geef je zoiets? Toch hoefde ik niet lang te zoeken, want hij had het telkens over portfolio’s en jezelf ontwikkelen, dus: ontwikkelportfolio.

Op de site van Digitale Didactiek staat het volgende geschreven over het ontwikkelportfolio:

Het ontwikkelportfolio. Dit is vooral bedoeld om de eigenaar van het portfolio (dat kan de student zijn, maar bijvoorbeeld ook een docent) een middel te geven om de eigen (professionele) ontwikkeling zichtbaar te maken. In een ontwikkelportfolio is het erg belangrijk dat de eigenaar reflecteert op de elementen die hij laat zien in dat portfolio. Het ontwikkelportfolio schrijf je dus vooral voor jezelf, waarbij een begeleider helpt bij het reflecteren op dat portfolio. Veelal bepaalt de eigenaar van het ontwikkelportfolio zelf wat hij in het portfolio opneemt.

Ontwikkelportfolio.nl is inmiddels vastgelegd, nu nog Elgg installeren. Gelukkig is Elgg 1.0 eergisteren uitgekomen.